|
Uszkodzenie ścięgna Achillesa<BR><i>lek. med. Piotr Łukasik</i>
Uszkodzenie ścięgna Achillesa
lek. med. Piotr Łukasik
 Ścięgno
piętowe, zwane także ścięgnem Achillesa, jest największym
i najmocniejszym ścięgnem człowieka. Tworzy je m. brzuchaty łydki oraz
m. płaszczkowaty, przyczepia się obwodowo do guza kości piętowej. Jest
ono odpowiedzialne za przenoszenie siły mięśni podudzia (grupy tylnej)
na stopę, a konkretnie zgięcie podeszwowe stopy. Odgrywa ono dużą rolę
w procesie chodu, biegu i skoku odrywając piętę od podłoża i unosząc
ciało na końce palców.
W obecnych czasach ścięgno Achillesa jest często narażone na
przeciążenia. Okazjonalne wysiłki fizyczne u osób prowadzących
siedzący tryb życia, bez wcześniejszego treningu i rozgrzewki,
powodują występowanie patologicznych napięć i naprężeń, co prowadzi do
wielu tzw. mikrourazów, które sumując się powodują patologiczne zmiany
w ścięgnie Achillesa. U wyczynowych sportowców oraz w pewnych zawodach
(np. cyrkowcy) zmiany takie występują wcześniej niż w pozostałej
populacji.
U każdego człowieka pomiędzy 25 a 30 rokiem życia rozpoczynają się
zmiany zwyrodnieniowe, które dotyczą także ścięgien. Powodują one
osłabienie wytrzymałości ścięgien, a co za tym idzie zwiększają ryzyko
uszkodzenia Uważa się, że zmiany te można opóźnić poprzez regularny
wysiłek fizyczny, a u sportowców wyczynowych poprzez unikanie
nadmiernej eksploatacji.
|
|
Zapalenie ścięgna Achillesa. |
|
Ostre:
dochodzi do niego u osób niewytrenowanych podejmujących nagłe, zbyt
intensywne wysiłki fizyczne oraz u sportowców zmieniających nagle
warunki treningu (np. nawierzchnię, obuwie, technikę).
Do objawów zapalenia ścięgna Achillesa należą: ból ścięgna
(szczególnie w pierwszej fazie wysiłku, zmniejszający się w czasie
wysiłku i narastający ponownie po jego zakończeniu), obrzęk i
charakterystyczne trzeszczenia na przebiegu ścięgna przy czynnych i
biernych ruchach stopy.
Stan ten wymaga natychmiastowego leczenia. Polega ono na przerwaniu
wysiłków fizycznych, chłodzeniu i unieruchomieniu kończyny (często
także w opatrunku gipsowym). Pomocne mogą być także wcierki preparatów
przeciwbólowych i przeciwzapalnych w postaci żelu. W ostrych stanach
możemy także podać steryd w injekcji okołościęgnowej.
Przewlekłe.
Do przewlekłego stanu zapalnego ścięgna dochodzi u osób, które
zignorowały objawy ostrego zapalenia i kontynuowały aktywność sportową
oraz u osób, u których wczesne objawy zostały wyciszone podaniem
środków przeciwzapalnych w iniekcji.
W przypadku zapalenia przewlekłego objawy początkowo są mało
charakterystyczne. Bóle początkowo zanikają po ćwiczeniach
rozgrzewających. Jednak stopniowo powracają one po zakończeniu
treningu, w miarę upływu czasu narastają. Po dłuższym czasie dochodzi
do bólów stałych.
Leczenie jest podobne jak w przypadku ostrego zapalenia. Trwa jednak
często dłużej i wymaga dłuższego zaprzestania treningów. Pomocna w
leczeniu jest fizykoterapia, która w wielu wypadkach przyspiesz proces
gojenia ścięgna. Często przy utrwalonych zmianach zwyrodnieniowych w
ścięgnie konieczne staje się operacyjne odbarczenie ścięgna.
Pacjenta należy poinformować, że zmienione zapalnie ścięgno lub po
ustąpieniu stanu zapalnego jest bardziej podatne na urwanie.
|
|
|
Urwanie ścięgna Achillesa. |
| Urwanie
ścięgna Achillesa może spowodować siła bezpośrednia lub pośrednia.
Mechanizm pośredni urazu (częstszy) powstaje podczas nagłego silnego
skurczu ścięgna, np. podczas startu do biegu, skoku, przy pełnym
obciążeniu ścięgna. Bezpośrednie urazy są powodowane przez nagłe
uderzenie w napięte ścięgno (np. kopnięcie podczas gry w piłkę nożną
przy stopie obciążonej i zgiętej podeszwowo). Do urazowego urwania
ścięgna dochodzi przede wszystkim w ścięgnach zmienionych chorobowo,
tj. po przewlekłych stanach zapalnych lub u sportowców, u których
przez długi czas przeciążenia powodowały mikrourazy. Najczęstszy
wiek pacjentów to 30-40 rż.(np. byli sportowcy powracający do sportu
reakreacyjnego). W tym wieku dochodzi do zmniejszenia ukrwienia
ścięgna, szczególnie niedokrwiony jest odcinek 2-6 cm. powyżej guza
piętowego. W tym też miejscu najczęściej dochodzi do przerwania
ciągłości ścięgna. Czasami może dojść do awulsyjnego (czyli z
pociągania) złamania szczytu guza piętowego. Z tego powodu przy
urazach ścięgna Achillesa należy wykonać RTG kości piętowej). |
Objawy:
nagły ból okolicy ścięgna po urazie, któremu często towarzyszy
słyszalny trzask,
narastający w czasie obrzęk okolicy ścięgna z krwawymi wylewami
podskórnymi,
palpacyjnie wyczuwalna przerwa w przebiegu ścięgna,
osłabienie zgięcia podeszwowego stopy, rzadko całkowite zniesienie
tego ruchu,
niemożność stania na palcach,
objaw Thompsona „+”.Urwanie ścięgna Achillesa może być częściowe
lub całkowite. W przypadku urwania całkowitego postawienie diagnozy
jest łatwe. W przypadku częściowego urazu objawy nie są
charakterystyczne: ból, obrzęk i różnego stopnia utrata funkcji i
mogą symulować objawy ostrego zapalenia. Objaw Thompsona jest często
ujemny, ruchomość nieznacznie ograniczona. W przypadku braku
typowych objawów urwania ścięgna Achillesa pomocne staje się badanie
USG, w którym możemy potwierdzić i ocenić stopień uszkodzenia.
Leczenie:
w przypadku urwania całkowitego w grę wchodzi tylko operacyjne
zeszycie ścięgna. Następnie unieruchamiamy kończynę w gipsie udowym,
w zgięciu w stawie kolanowym i podeszwowym zgięciu stopy na 4 tyg.,
a następnie zakładamy gips podudziowy w neutralnym ustawieniu stopy
na następne 2 tyg. Po tym okresie wdrażamy fizykoterapię.
W przypadku częściowego urwania ścięgna (potwierdzonego badaniem
USG) prowadzimy leczenie zachowawcze w opatrunku gipsowym udowym w
podeszwowym zgięciu stopy przez 6 tyg., a następnie wdrażamy
fizykoterapię.
Schorzenia ścięgna Achillesa należą do częstych schorzeń u
sportowców, szczególnie rekreacyjnych. Wymagają one szybkiego
leczenia, gdyż zaniedbane prowadzą do trwałych zmian i upośledzenie
wydolności stawu skokowego oraz osłabienie m. brzuchatego łydki. U
sportowców powodują wyraźne ograniczenie możliwości treningu i nie
leczone mogą być przyczyną rezygnacji z aktywności sportowej.
Konsultacja lek. med. Ryszard Faltus
powrót
|
|
|
|
 |
|
|
| Co to jest medycyna sportowa? Dziedzina medycyny ściśle związana ze sportem - medycyna aktywności
ruchowej. Bazuje na .... więcej
 |
|
|
